Penziju u iznosu od oko 2.000 konvertibilnih maraka u Bosni i Hercegovini prima izuzetno mali broj građana, a najčešće se radi o osobama koje su tokom čitavog radnog vijeka imale visoka primanja i ostvaren puni radni staž bez prekida. Riječ je o iznosu koji je za veliku većinu penzionera praktično nedostižan, s obzirom na to da su prosječne plate godinama bile niske, dok je radni staž mnogima bio isprekidan ili minimalan zbog rada na najnižim platama, rada “na crno” ili neprijavljivanja doprinosa.
U praksi, do ovako visokih penzija najčešće dolaze bivši visoki politički i administrativni funkcioneri, rukovodioci u državnim i entitetskim institucijama, kao i sudije i tužioci. Značajan broj penzionera s ovim iznosima dolazi i iz redova policijskih službenika zaposlenih u sigurnosnim strukturama, posebno onih koji su obavljali rukovodeće ili specijalizirane poslove. Njihove penzije su visoke prvenstveno zbog dugogodišnjih visokih osnovica, ali i zbog posebnog statusa službe, beneficiranog radnog staža i dodatnih zakonskih povlastica koje omogućavaju povoljnije uslove za odlazak u penziju.
U ovu kategoriju mogu se ubrojati i direktori velikih javnih preduzeća, državnih agencija i regulatornih tijela, kao i manji broj univerzitetskih profesora koji su tokom cijelog radnog vijeka imali stabilno zaposlenje i visoku prijavljenu platu. U gotovo svim slučajevima obrazac je sličan: dug i neprekinut staž, visoka prijavljena plata i redovne uplate doprinosa bez tzv. “rupa” u radnoj knjižici.
S druge strane, ogromna većina građana – radnici u realnom sektoru, zaposleni u proizvodnji, trgovini i uslugama, veliki dio policajaca na terenu, kao i prosvjetni i zdravstveni radnici, posebno medicinski tehničari i pomoćno osoblje – teško može ostvariti penziju koja se približava iznosu od 2.000 KM. Tome dodatno doprinosi činjenica da su mnogi radili na minimalcu ili su dio radnog vijeka proveli bez uredno uplaćenih doprinosa.
Zbog svega navedenog, penzija od dvije hiljade maraka u Bosni i Hercegovini uglavnom se doživljava kao izuzetak i privilegija malog broja ljudi, dok se većina penzionera suočava s ozbiljnim egzistencijalnim izazovima. Veliki dio njih danas vodi svakodnevnu borbu da s prosječnim ili minimalnim penzijama pokrije osnovne troškove života, uključujući hranu, režije i lijekove, što dodatno otvara pitanja pravednosti i održivosti penzionog sistema u zemlji.