Republika Srpska angažuje nove lobističke firme u Londonu dok Velika Britanija pooštrava pravila o stranom utjecaju
Da li će lobiranje Republike Srpske (RS) i Milorada Dodika u Velikoj Britaniji biti osuđeno na propast? Ovo pitanje se postavlja nakon što je u posljednjim danima na zvaničnim web stranicama Vlade Velike Britanije, ali i zakonodavne vlasti objavljen izvještaj bivšeg britanskog diplomate o temi – lobiranje. Matthew Rycroft, koji je sačinio izvještaj nezavisne revizije o suzbijanju stranog finansijskog utjecaja i uplitanja u politiku Velike Britanije, izazvao je lančanu reakciju u vlasti svoje zemlje.
U izvještaju kojeg možete pronaći na zvaničnoj stranici Britanske vlade vrlo jasno se kritikuje upravo otvaranje vrata subjektima poput RS. Odnosno lobiranje. Iako se poimenično ne spominju ni RS ni Milorad Dodik, jasno je na koga se odnosi.
Rycroftov izvještaj i lobiranje: Ključne teze o slabostima u sistemu
- aranžmani nisu dovoljno snažni da odvrate ili učine dovoljno transparentnim lobističke aktivnosti u ime stranih aktera čiji interesi možda nisu usklađeni s UK
- rizik od povećane pristrasne aktivnosti finansirane od strane stranih aktera, potencijalno putem organizacija nalik think tankovima kao posrednika
- članovi Doma lordova mogu i prihvataju finansijske naknade od stranih aktera dok učestvuju u zakonodavnom procesu
Matthew Rycroft u reviziji upozorava na lobiranje i think tank organizacije
“Lobisti i think tank organizacije ne upravljaju procesom kreiranja politika. Često im odgovara da naglašavaju uticaj koji su imali na konačne ishode politika. Postoje dobro dokumentovane zabrinutosti u vezi s podložnosti ovog šireg prostora oko politike stranog uticaja”, napominje Matthew Rycroft.
Njegova revizija je, u pravom smislu te riječi, zaokupila vlast Velike Britanije. Ona dolazi upravo u momentu nakon što je portal Fokus skrenuo pažnju javnosti da je Vlada RS angažovala treću lobističku firmu u Velikoj Britaniji.
Riječ je o lobističkoj firmi Morris de Corve & Associates Limited. U ugovoru stoji da će ovaj subjekt “pomoći u uspostavljanju jače komunikacije između Republike Srpske i političkih i medijskih ličnosti Velike Britanije, s ciljem podsticanja boljih odnosa između zainteresovanih strana Velike Britanije i RS”.
“Podići svijest o pitanjima važnim za RS i pružiti mogućnosti informisanja i komunikacije zvaničnicima koji su zainteresovani za diskusiju o relevantnim pitanjima i učenje više o perspektivi RS o aktuelnim događajima”, stoji dodatno u opisu aktivnosti za firmu Morris de Corve & Associates Limited.
Lobiranje u režiji RS: Baronesa Arminka Helić upozorila na sakcionisanog Milorada Dodika
Lobiranje u režiji RS-a dijelom je i tema kolumne britanske baronese Arminke Helić. Ona je jučer objavljena u magazinu “Politics home” Britanskog parlamenta.
Baronesa Helić navodi da je Velika Britanija, što joj, kaže, treba priznati, zauzela čvrst stav 2022. naša kada je uvela sankcije Milorad Dodiku i njegovim saradnicima, uključujući zabrane putovanja i zamrzavanje imovine. I to nakon što je zaključeno da Dodik aktivno podriva ustavni poredak Bosne i Hercegovine. Te mjere su do danas zadržane.
Baronesa Arminka Helić: Dva bivša britanska ambasadora su lobisti za R
“Ipak, postoji neugodan razvoj događaja u zemlji. Dva bivša britanska ambasadora sada su registrovana u okviru Šeme registracije stranog uticaja kao lobisti za entitet Republika Srpska. Njihov navedeni cilj je: otvoriti i razviti novi, diskretni kanal komunikacije. U praksi, takvi napori nose rizik da sankcionisanom rukovodstvu pruže upravo ono što traži: pristup, legitimitet i postepeno slabljenje političke izolacije”
A ta dva bivša britanska ambasadora su Dominick Chilcott i Charles Crawford. Fokus je u tekstu objavljenom 3. oktobra 2025. otkrio informacije o tome da je Vlada RS potpisal ugovore s njihovim lobističkim firmama CGC reSolutions Ltd i Groze Consulting.
Zadaci za navedene lobističke kuće su slični onima nedavno sročenih u ugovoru s spomenutom firmom Morris de Corve & Associates. A ovako je to sročeno:
“Da otvori, razvije novi, diskretni kanal komunikacije između Vlade RS i vlasti Ujedinjenog Kraljevstva kako bi se omogućilo bolje razumijevanje politika RS i uključivanje RS u dijalog s ciljem osiguranja obostrano korisnih ciljeva u okviru Dejtonskog mirovnog sporazuma ili bilo kojeg naknadnog sporazuma za Bosnu i Hercegovinu”.
Ali ovo nije samo dijalog, napisala je baronesa Arminka Helić u jučerašnjoj kolumni za “Politics home”.
Ko su Dominick Chilcott i Charles Crawford
“To je pokušaj preoblikovanja secesionističke agende u pregovarački politički stav. Angažovanje bivših diplomata služi tom cilju, omekšavajući Dodikov imidž u inostranstvu bez ikakve promjene u njegovom ponašanju”, navela je baronesa Helić.
Dominick Chilcott je bivši ambasador Velike Britanije u Turskoj, te Irskoj, a bio je kratko i u Iranu. Zanimljivo, njegova firma registrovana je za rad u Bosni i Hercegovini. Charles Crawford je bio ambasador u Srbiji i Crnoj Gori, Poljskoj i Bosni i Hercegovini.
Kenneth Morris, osnivač spomenute lobističke kuće Morris de Corve & Associates nije u diplomatskim vodama. Za Morris de Corve & Associates Limited se navodi da je britanska konsultantska firma specijalizovana za javne poslove i izgradnju političkog imidža u Ujedinjenom Kraljevstvu i Evropi.
“Tajming je nezgodan. Kao što Rycroftov izvještaj jasno navod: Ova zemlja se suočava sa stalnim problemom stranih interesa koji žele da utiču na našu politiku i da se miješaju u nju.“ U tom kontekstu, svaki prijedlog da se sankcionisanim akterima dozvoli indirektan pristup političkim mrežama Ujedinjenog Kraljevstva, blago rečeno, ne odgovara zaključcima pregleda i rizikuje slanje pogrešnog signala”, zaključila je baronesa Helić.
Neven Anđelić: Lobisti de facto rade protiv vlastite države
U izjavi za portal Fokus Neven Anđelić, profesor međunarodnih odnosa u Londonu da su problem upravo razlozi zbog kojih se lobira
“Posljednjih godina na Zapadu su ograničenja ukoliko su interesi nekih ruskih ili kineskih firmi u pitanju, ali skoro sve ostalo je dozvoljeno. Tu dolazimo do srži problema. Lobističke firme u Velikoj Britaniji, angažovane od političara i organizacija kojima je verbalno deklarisani cilj rastakanje BiH, rade de facto protiv sopstvene vlasti. Kako? Jer vlast Velike Britanije ima zvaničnu politika koja podržava suverenitet BiH”, ističe Anđelić.
Međutim, kako konstatuje, izgleda da je to dozvoljeno “jer je sve deklarisano, novac je razmijenjen za usluge i na ukupan iznos je plaćen porez”.
“I tu je srž razlike razvijene i nerazvijene liberalne demokratije. U ovoj drugoj, nema plaćanja poreza, sav novac završava u džepovima utjecajnih ljudi i to se zove korupcija. Ostali principi su manje-više isti”, kaže naš sagovornik.
Zakon o lobiranju i porezi u Velikoj Britaniji
Kada je riječ o porezu, upravo se i toga dotiče Matthew Rycroft u svom izvještaju.
“Postoji jedan specifičan aspekt u kojem je Zakon o lobiranju očigledno manjkav kada je riječ o transparentnosti stranog uticaja. To je izuzeće od poreza, što znači da strane lobističke firme ili strane podružnice britanskih lobističkih kompanija ne moraju da se registruju prema Zakonu. Po mom mišljenju, to je nenamjerna posljedica odredbe koja je trebala osloboditi administrativnog opterećenja male konsultantske firme ispod poreznog praga u Ujedinjenom Kraljevstvu. Ali istovremeno pogoduje stranim subjektima koji u pravilu ne plaćaju porez u UK. To je pravna praznina koju treba zatvoriti”, poručuje Matthew Rycroft u izjvještaju